Pasek
Dzisiaj jest r. Imieniny:
Odwiedziło nas:2851gości.
Ich pasją była turystyka

Biografie najbardziej zasłużonych działaczy turystycznych regionu koszalińskiego piórem Bernarda Konarskiego.


Józef Chrząszczyński (1899-1969)

Pierwszy Przewodnik Turystyczny w Koszalinie

Józef Chrząszczyński, syn Jana i Karoliny z domu Sawickiej, urodził się 18 marca 1899 r. w Woli Żarczyckiej koło Łańcuta w woj. podkarpackim. W Leżajsku ukończył gimnazjum rolne i zdał maturę. W 1918 r. został zmobilizowany jako poborowy i skierowany do szkoły podchorążych artylerii w Poznaniu, po skończeniu której pozostał jako oficer zawodowy w Wojsku Polskim. Służył prawie przez cały okres międzywojenny, od 1921 r. do 1939 r. w 8 pułku artylerii ciężkiej w Toruniu.

Od 1932 r. był członkiem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, prowadził żywą działalność turystyczno-krajoznawczą wśród żołnierzy służby czynnej i kadry wojskowej. W 1938 r. w uznaniu za służbę i pracę społeczną został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.

W stopniu kapitana, jako dowódca baterii wziął udział w Wojnie Obronnej Polski 1939 r. Walczył wraz ze swymi żołnierzami w bitwach pod Kutnem i nad Bzurą, a następnie w obronie Modlina. Za męstwo okazane w czasie walk został w 1939 r. odznaczony Krzyżem Walecznych. Po krótkim pobycie w niewoli niemieckiej, na podstawie umowy o honorowej kapitulacji, został zwolniony. Udał się w swe rodzinne strony i tam już pod koniec 1939 r. stał się organizatorem Związku Walki Zbrojnej, który następnie przekształcił się w Armię Krajową. Pełnił obowiązki szefa sztabu, a później dowódcy batalionu AK. W styczniu 1941 r. został aresztowany przez gestapo i osadzony w więzieniu. Korzystając z zamieszania, jakie wytworzyło się w czasie napadu Niemiec na Związek Radziecki, zdołał w czerwcu 1941 r. zbiec z więzienia. Niemcy z zemsty aresztowali jego żonę i więzili w Jarosławcu i Tarnowie.

Bezpośrednio po przejściu frontu Józef Chrząszczyński ujawnił się i wkrótce został skierowany do pracy w Koszalinie. Przybył tu w czerwcu 1945 r. i podjął pracę w Państwowym Urzędzie Repatriacyjnym w charakterze inspektora osadnictwa wojskowego. Od początku pobytu w Koszalinie rozpoczął też działalność w jednej z ówczesnych organizacji kombatanckich - Związku Osadników Wojskowych. Bardzo wydatnie przyczynił się do zasiedlania wsi na terenie dawnego powiatu koszalińskiego.

Przebywając często we wsiach wokół Koszalina zainteresował się słowiańską przeszłością tej ziemi. Jak później napisał o nim jeden ze znanych dziennikarzy koszalińskich: "To była pasja Chrząszczyńskiego. Gdzie tylko mógł, tropił ślady słowiańskości Koszalina i jego okolic..."

W 1947 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego. Po likwidacji PUR podjął pracę w charakterze prezesa Zarządu Powiatowego Związku Samopomocy Chłopskiej w Koszalinie. W ciągu prawie dwuletniej pracy znacznie podniósł stan zagospodarowania powiatu, zwłaszcza przyczynił się do prawie całkowitej likwidacji ugorów. Jednocześnie pełnił obowiązki wiceprezesa Powiatowego Zarządu SL, był radnym Powiatowej Rady Narodowej, przewodniczącym Komisji Kultury i Oświaty PK SL , a później ZSL. Działał także w Związku Byłych Więźniów Politycznych, PKZZ i TPPR.

Przewodnik

Od 1950 r. był organizatorem i działaczem PTTK w Koszalinie. Opracował i wydał w 1958 r. jeden z pierwszych przewodników " Koszalin, Mielno i okolice". Był też pierwszym przewodnikiem turystycznym po Ziemi Koszalińskiej, a następnie wychowawcą na kursach przewodnickich, opiekunem i wychowawcą wielu przewodników.

W 1957 r. za działalność w konspiracji został odznaczony Medalem Zwycięstwa i Wolności, a w 1958 r.- Krzyżem Partyzanckim. Awansowany też został do stopnia majora rezerwy.

Na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych pracował w Zarządzie Okręgu Funduszu Wczasów Pracowniczych w Mielnie, a następnie jako kierownik Oddziału "Orbisu" w Koszalinie. Sporo publikował, głównie o walorach i przeszłości Ziemi Koszalińskiej - w czasopismach turystycznych, ludowych i codziennych. W 1959 r. został wyróżniony Złotą Odznaką PTTK za całokształt wieloletniej pracy społecznej i popularyzatorskiej.

W 1964 r. przeszedł na emeryturę. Nadal jednak był aktywnym działaczem społecznym. Działał w komisji Historycznej WK ZSL, był prelegentem tegoż Komitetu.

Czynnie uprawiał przewodnictwo. Kierował Wojewódzką Komisją Krajoznawczą, działał w Komisjach - Przewodnickiej i Turystyki Pieszej. W 1966 r. został odznaczony Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego. Opracował nowy przewodnik " Koszalin i okolice".

W 1967 roku został odznaczony Odznaką Honorową " Za zasługi dla województwa koszalińskiego". Do końca życia aktywnie uczestniczył w działalności krajoznawczej. Zmarł w Koszalinie 29 kwietnia 1969 r. Pochowany został w Toruniu.

Eugeniusz Buczak w 1974 r. w szkicu "Współtwórcy koszalińskiej kultury" tak o nim napisał: "....urzekała miłość, jaką Chrząszczyński darzył Koszalin i jego okolice. Ileż to razy można było spotkać gromadkę ludzi prowadzonych przez wysokiego, szczupłego, młodzieńczo trzymającego się pana Józefa. Siwa, bujna czupryna kontrastowała z ogorzałą twarzą. Ogorzałą od wędrówek nad morzem i po okolicznych wioskach, po których to wyprawach niezmiennie promieniał radością. Miał zawsze coś nowego do powiedzenia. Gestykulował przy tym jedną ręką, drugą trzymając za sobą.... Marzył o napisaniu dużego przewodnika po Koszalinie. Nie zdążył tego uczynić. Pozostało po nim kilka pionierskich wydawnictw turystycznych, które oprowadzają czytelników po ukochanym mieście Józefa Chrząszczyńskiego."

Jego imieniem został nazwany liczący ponad 50 km czerwony szlak pieszy prowadzący z Góry Chełmskiej do Tychowa.

opracował Bernard Konarski


Szlak czerwony Szlak im. Józefa Chrząszczyńskiego
Góra Chełmska - Maszkowo - Lubiatowo - Manowo - Rosnowo - Bukowo - Tychowo - 50,2 km
Wykonanie: Radosław Brzeziński 2002-2015